Kulaktan Kulağa Kime Ait? – Sessiz Bir Söylemin Sahibi Kim?
Merhaba arkadaşlar, bugün hep beraber bir konunun etrafında çıkmazlara dalıyoruz: “Kulaktan Kulağa Pazarlama kime ait, ne kadar bizim ve ne kadar kontrol edilemez?” diyelim ve samimi bir sohbet havasında ilerleyelim. Çünkü aslında, bu sessiz ama güçlü mekanizma hayatımızı çevreliyor — ama kim kontrol ediyor, kim paylaşıyor, kimse tam net değil.
Kökenine Bakmak: Kim Başladı Bu Şekilde Konuşmayı?
Kulaktan kulağa pazarlama, yani bir arkadaşın diğerine anlattığı “ben bunu aldım, çok iyi çıktı” gibi hikâyeler, asırlardır var. Ama sistematik olarak “pazarlama stratejisi” düzeyine indirgenip analiz edilmeye başlandığında, izler biraz daha netleşiyor. Örneğin, bu kavramın tanımında; “bir ürün, hizmet veya marka hakkında tüketicilerin birbirine aktardığı görüşlerin” merkezi bir rol oynadığı ifade ediliyor. ([Economy-Pedia.com][1])
Fakat “kime ait?” sorusu burada ilginçleşiyor: Bazı kaynaklar, bu kavramı stratejik şekilde literatüre sokan kişiyi George Silverman olarak gösteriyor. ([Economy-Pedia.com][2]) Yani aslında söylemek gerekirse, kulaktan kulağa pazarlama “bizim kontrolümüzde” gibi görünse de, bir yandan dışarıdan şekillendirilmiş bir konsept.
Günümüzdeki Yansımaları: Dijital Çağda Sesler Nasıl Yayılıyor?
Arkadaşlar, bugünün dünyasında kulaktan kulağa pazarlama sadece “arka planda bir sohbet” değil — sosyal medya, forumlar, influencerlar derken bir anda global bir çarpan etkisine dönüşüyor. Örneğin, yapılan araştırmalara göre insanlar reklamdan çok, arkadaşlarının tavsiyesine güveniyor. ([Pazarlasmasyon][3])
Ama şunu hiç düşündünüz mü: Biz “paylaşıyoruz” sandığımız ama aslında algoritma, reklam ve platformun yönlendirdiği bir akışın parçası değil miyiz? Yani, kulaktan kulağa pazarlama bizim alanımızda gibi gözükse de, bir yandan platformların ya da markaların elinde şekilleniyor olabilir. Marka sadakati üzerine yapılan bir çalışma da, kulaktan kulağa iletişimin büyük oranda bilişsel ve davranışsal sadakatle bağlantılı olduğunu ortaya koyuyor. ([DergiPark][4])
Geleceği Düşünmek: Kim Kulaktan Kulağa Olacak, Kime Ait Olacak?
O zaman şimdi biraz ileri bakalım: 5 yıl ya da 10 yıl sonra bu mekanizma nasıl olacak? Bizim kontrolümüzde mi olacak, yoksa tam tersine platformlar, yapay zekâlar ve otomasyon bu alanı ele mi geçirecek?
Eğer kulaktan kulağa pazarlama tamamen otomatikleştirilirse — yani yapay zekâ bir ürün hakkında “iyi” yorumları geliştirme, yayma işini üstlenirse — o zaman “kime ait?” sorusunun cevabı değişir: Biz değiliz, sistem olarak büyük oyuncular olabilir.
Diğer yandan, belki de “gerçek” kulaktan kulağa paylaşımlar yeniden değer kazanır: Yani markalardan bağımsız, bireylerin doğal deneyimleri tekrar ön plana çıkar. Bu durumda, sahibimiz yine biz oluruz — ama dikkat: Bu kontrolü yeniden kazanmak için aktif olmamız gerek.
Üstelik etik sorunlar kapıda: Eğer bir ürün hakkındaki deneyim “gerçek değilse” ya da manipüle ediliyorsa — “kimin ağzından kime?” sorusu asıl burada patlıyor. Biz yine de paylaşırken “bu gerçek mi?” diye soruyor muyuz?
—
Sonuç olarak arkadaşlar: Kulaktan kulağa kime ait? Şimdilik kesin bir cevap verilemiyor — hem biz bireyler hem markalar hem de platformlar bu alanda hareket ediyor. Ama önemli olan şu: Bizim hikâyelerimiz, bizim deneyimlerimiz bu trafiğin içinde. Yani sizce gerçek kulaktan kulağa pazarlama hâlâ bireylerin kontrolünde mi, yoksa birkaç büyük aktörün yönlendirdiği bir mekanizma mı oldu? Yorumlarda görüşlerinizi bekliyorum.
[1]: https://tr.economy-pedia.com/11040078-mouth-to-mouth?utm_source=chatgpt.com “Kulaktan kulağa – Nedir, tanımı ve kavramı”
[2]: https://tr.economy-pedia.com/11033907-word-of-mouth-marketing?utm_source=chatgpt.com “Kulaktan kulağa pazarlama – Nedir, tanımı ve konsepti”
[3]: https://www.pazarlamasyon.com/kulaktan-kulaga-pazarlama/?utm_source=chatgpt.com “Kulaktan Kulağa Pazarlamanın Sırrı: Mutluluk | Pazarlamasyon”
[4]: https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2085502?utm_source=chatgpt.com “MARKA SADAKATİNİN KULAKTAN KULAĞA PAZARLAMA DAVRANIŞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ”