Kategori: Makaleler

Hayba Ne Demek? Köklerden Bugüne, Yarınlara Açılan Bir “Huşû ve Heybet” Yolculuğu Bazen bir kelime, içimizdeki merakı dürter; hem kalbe, hem zihne aynı anda dokunur. “Hayba” benim için öyle bir kelime. İlk duyduğumda aklıma saygın bir duruş, içten bir huşû ve biraz da ürperti karışan bir çekim alanı geliyor. Gel, bir grup arkadaş gibi aynı masaya oturalım; “Hayba ne demek?” sorusunun peşine düşelim: kökenine inelim, bugündeki yankılarını konuşalım, yarına dair ufuklar açalım. Hayba Ne Demek? Etimoloji, Anlam Halkası ve Akraba Kavramlar “Hayba” (Arapça: هيبة) sözlükte “prestij, itibar, saygınlık” ve “huşû karışık bir ürperti” gibi anlamlar taşır; bir kişiye, mekâna ya…

Kobra Tarım Aleti Ne İşe Yarar? Öğrenmenin Dönüştürücü Gücüyle Toprağın Hikâyesi Bir eğitimci olarak her sabah sınıfa adım attığımda, öğrenmenin yalnızca bilgi edinmek değil, aynı zamanda dönüşmek olduğunu hatırlarım. Tıpkı bir tohumun toprağa düşüp filizlenmesi gibi, insan zihni de doğru yöntemle işlendiğinde büyür, gelişir, meyve verir. Kobra tarım aleti de aslında bu dönüşüm metaforunun tarımsal karşılığıdır. Toprağı işler, hazırlar ve yeniler; tıpkı öğrenme sürecinin zihnimizi yeniden şekillendirmesi gibi. Peki, Kobra tarım aleti ne işe yarar ve bu araç bize öğrenme teorileri üzerinden ne anlatır? Öğrenme Teorileri ve Toprağın Pedagojisi Her eğitim teorisinin temelinde bir dönüşüm fikri vardır. Yapılandırmacı öğrenme teorisi,…

Gönençler Ne Demek? İnsan Zihninin Refah Arayışı Üzerine Psikolojik Bir Analiz Bir psikolog olarak insan davranışlarını anlamaya çalışırken sık sık şu soruyla karşılaşırım: “Gerçek mutluluk nedir?” Ancak bazen, daha yerli bir kavramla düşünmek gerekir — Gönenç ya da Gönençler. Bu kelime, yüzeyde “refah”, “bolluk” veya “huzurlu yaşam” anlamına gelir; fakat psikoloji açısından bakıldığında çok daha derin, çok daha içsel bir yapıyı işaret eder. Çünkü gönenç, yalnızca dış koşulların iyi olmasını değil, insanın kendi iç dünyasında denge kurmasını da içerir. Bilişsel Psikoloji Perspektifi: Zihin Gönençleri Bilişsel psikolojiye göre insan zihni, çevresindeki dünyayı anlamlandırmak için sürekli bir denge arayışındadır. Bu denge, bilişsel…

En Güzel Gezegen Hangisi? Antropolojik Bir Perspektif Kültürlerin çeşitliliğine olan ilgim, her zaman insanlığın ne kadar zengin ve renkli bir yapıya sahip olduğunu gözler önüne serdi. Her toplum, farklı coğrafyalarda şekillenen benzersiz hikayeler ve sembollerle kendini ifade eder. Bu yazıda, “en güzel gezegen hangisi?” sorusuna, kültürel ve antropolojik bir açıdan bakarak, gezegenler arası güzellik algılarının nasıl şekillendiğini keşfedeceğiz. Gezegenler ve Kültürlerin Algılarına Giriş Antropoloji, insanları ve kültürleri anlamak için insanın çevresine, tarihine, ritüellerine ve inançlarına derinlemesine bakmamızı sağlar. Gezegeni anlamanın ve güzellik kavramını tartışmanın en ilginç yollarından biri, bu bakış açısını kültürel bağlamda incelemektir. Kültürler, genellikle toplulukların yaşamlarını şekillendiren bir…

Tekvin ve Hâlık Nedir? Verilere Dayalı, Hikâye Tadında Bir Yolculuk Bir müze defterini karıştırırken eski bir mezar taşında şu satırla karşılaşmıştım: “Hâlık-ı lem-yezal (ezelî Yaratıcı).” Yan sayfada bir teoloji notu: “Tekvin: yaratma fiilinin kendisi.” O gün iki kelime, hem bilimsel merakımı hem de hikâye anlatıcılığı hevesimi tetikledi. Gelin, “Tekvin ve Hâlık nedir?” sorusunu hem verilerle hem de insan hikâyeleriyle anlamlı bir bütüne dönüştürelim. Tekvin nedir? (Etimoloji, anlam ve düşünce tarihi) Tekvin (Arapça takwīn), “var kılma, meydana getirme, oluşturma” anlamına gelen bir isimdir. Kökü k-w-n (kāna) “olmak” fiiline dayanır. Klasik kelâm literatüründe tekvin, yaratma eyleminin kendisini işaret eder. Hatta Mâtürîdî gelenekte…

Komilik Nedir, Nasıl Yapılır? Toplumsal Yapıların ve Cinsiyet Rollerinin Etkisi Toplumların yapısı, insanların yaşam biçimlerini, davranışlarını ve etkileşimlerini şekillendirir. Bu yapılar sadece devletin ve ekonominin işleyişini değil, aynı zamanda bireylerin birbirleriyle nasıl ilişki kurduğunu, hangi rollerin kabul edildiğini ve kültürel pratiklerin nasıl şekillendiğini de belirler. Bir araştırmacı olarak, toplumları daha iyi anlamak adına, bazen en basit görünümlü davranışların, aslında derin toplumsal ve kültürel anlamlar taşıdığını fark ediyorum. Bu yazıda, komilik kavramını ele alacağım. Komilik, günlük yaşamda sıkça karşılaştığımız, ama çoğu zaman üzerinde durmadığımız bir toplumsal pratik. Peki, komilik nedir, nasıl yapılır ve toplumsal normlar ile cinsiyet rollerinin bu pratik üzerindeki…

Gazino Kültürü ve Toplumsal Yapıların Etkileşimi: Cinsiyet Rolleri ve Kültürel Pratikler Üzerine Bir Sosyolojik Analiz Bir sosyolog olarak, toplumsal yapıları anlamak, insanların davranışlarını ve etkileşimlerini çözümlemek üzerine çalışırken, bazen düşündüğüm şey şu olur: İnsanlar, görünürde basit olan bir etkinlikte bile toplumsal normlara, cinsiyet rollerine ve kültürel pratiklere nasıl işlerler? Gazino kültürü, tam da bu soruya yanıt verebilecek önemli bir örnek. 20. yüzyılın ortalarından itibaren Türkiye’de yaygınlaşan gazino kültürü, toplumun sosyo-kültürel yapısını, bireylerin toplumsal rollerini ve bunun yanı sıra cinsiyetin toplumsal işlevlerini görmek için oldukça zengin bir alan sunuyor. Peki, gazino kültürü nedir? Toplumun bu kültür aracılığıyla oluşturduğu normlar ve bireylerin…