Kayseri’nin Soğuk Sabahlarında Başlayan Bir Düşünce: Karl Marx ve Varlığın Ağırlığı
“Karl Marx hangi varlık felsefesi görüşünü savunmuştur” konusu son dönemde oldukça merak ediliyor. Biz de sizler için detaylı bir içerik hazırladık.
Kayseri’de sabahlar hep biraz ağırdır. Hava keskin, sokaklar sessiz, insanların yüzleri yarım uykudan yeni çıkmış gibidir. Ben 25 yaşındayım. Bazen kendimi olduğumdan daha yaşlı hissediyorum, bazen de hiçbir şey anlamayan bir çocuk gibi. Günlük tutmayı bırakmadım çünkü yazmazsam içimdeki karmaşa beni yutacak gibi geliyor.
O gün de öyle bir sabahtı. İşe gitmek için erkenden evden çıkmıştım. Cebimde yarım kalmış bir simit, aklımda ise geceden beri bitiremediğim bir kitap vardı. Karl Marx’ın düşüncelerine yeniden dönmüştüm. Özellikle de onun varlık anlayışı, yani Karl Marx’ın varlık felsefesi görüşü zihnime çivi gibi çakılmıştı.
Soğuk Bir Durakta Düşünmek: Varlık Neye Bağlı?
Otobüs durağında beklerken etrafı izledim. Ellerini cebine sokmuş insanlar, işe yetişmeye çalışan yüzler, gözlerinde uykusuzluk… O an içimden bir şey koptu gibi oldu. Marx’ın söylediği şeyleri hatırladım: varlık, düşünceden önce gelir. İnsanların bilinci, içinde bulundukları maddi koşullarla şekillenir.
Bunu ilk okuduğumda çok teorik gelmişti. Ama o sabah durakta beklerken, bunu ilk kez kalbimde hissettim.
Yanımda duran adamın yıpranmış montuna baktım. Belki de onun hayatını belirleyen şey, düşündükleri değil, sahip olduklarıydı. Belki de benimkini de öyleydi. Ve bu düşünce içimde garip bir sızı bıraktı. Hayal kırıklığına benzer bir şeydi bu. Çünkü insan kendini özgür sanmak ister. Ama Marx’ın bakışı, bu özgürlüğün çoğu zaman bir yanılsama olduğunu fısıldar gibi.
Fabrika Yolunda: Gerçekliğin Sert Yüzü
Çalıştığım yer şehrin biraz dışında, sanayi bölgesindeydi. Her gün aynı yoldan geçiyordum ama o gün her şey farklı görünüyordu. Sanki gözlerim yeni açılmış gibiydi.
Fabrikanın kapısından içeri girdiğimde makinelerin sesi beni karşıladı. Metalin metal ile çarpıştığı o ritim… İnsan düşüncelerini bile bastıran bir gürültü. O an Karl Marx’ın “toplumsal varlık, bilinci belirler” fikri kafamda yankılandı.
Kendime şunu sordum: Ben kimim? Düşüncelerim mi beni ben yapıyor, yoksa burada geçirdiğim saatler mi?
Cevap vermek kolay değildi. Çünkü içimde iki ayrı dünya vardı. Biri hayal kuran, kitap okuyan, başka bir hayat düşleyen yanım. Diğeri ise her gün aynı makine sesine uyanan, yorgun ve sessiz yanım.
Ve o an fark ettim: belki de Marx’ın varlık felsefesi tam da bunu söylüyordu. İnsan, önce yaşadığı dünyaya bağlıydı. Düşünceler sonra geliyordu. Bu düşünce beni hem etkiledi hem de biraz üzdü. Çünkü insan, kendi düşüncelerinin özgür olduğuna inanmak ister.
Bir Çay Molasında Gelen Farkındalık
Öğle arasında küçük bir çay ocağında oturdum. Çay bardağının buğusu yüzüme vururken defterimi çıkardım. Yazmak istedim ama kelimeler zor geliyordu.
Yan masada iki işçi konuşuyordu. Maaşlardan, kiralardan, zamdan… Konu hiç değişmiyordu. Ve ben onları dinlerken Marx’ın düşüncelerini daha derinden anlamaya başladım. İnsanların yaşam koşulları, düşüncelerini ne kadar da belirliyordu.
O an içimde garip bir farkındalık oluştu. Bir yandan öfke vardı içimde, çünkü bu döngüden çıkmak zor görünüyordu. Ama diğer yandan bir umut kıpırtısı da vardı. Çünkü Marx sadece durumu anlatmıyordu, aynı zamanda değişim fikrini de içinde taşıyordu.
Akşam Yürüyüşü: Düşüncelerle Yalnız Kalmak
İş çıkışı eve yürürken Kayseri’nin sokakları daha da sessizdi. Gökyüzü griydi, ışıklar yeni yeni yanıyordu. İnsanlar evlerine çekilmişti.
Ben yürürken kendi içime daha çok gömülüyordum. Marx’ın varlık anlayışı kafamda dönüp duruyordu. Ona göre insanın varlığı, ekonomik ve maddi koşullardan bağımsız değildi. Bu düşünce bazen insana ağır gelir. Çünkü insan kendini özel ve bağımsız hissetmek ister.
Ama ben o akşam farklı bir şey hissettim. Hayal kırıklığım büyüktü ama aynı zamanda bir netlik de vardı. Sanki uzun zamandır bulanık olan bir cam temizlenmiş gibiydi. Gerçeği görmek her zaman rahatlatıcı değildir ama bazen gereklidir.
Eski Bir Kitapçı ve Tesadüfi Bir Karşılaşma
Yol üstündeki eski kitapçıya uğradım. İçerisi toz kokuyordu, raflar sıkışıktı. Sahibi yaşlı bir adamdı, sessizce kitapları düzenliyordu.
Rafta Marx’ın eski bir baskısını gördüm. Elime aldım. Sayfaları sararmıştı. O an içimde tuhaf bir heyecan oluştu. Sanki yıllar önce biriyle yarım kalmış bir sohbeti tamamlıyordum.
Kitabı karıştırırken Marx’ın düşüncesinin sadece ekonomi ya da siyaset olmadığını, aynı zamanda derin bir varlık anlayışı içerdiğini daha iyi hissettim. Ona göre dünya, düşüncelerden değil maddeden oluşuyordu. Ve insanın bilinci, bu maddi dünyanın içinde şekilleniyordu.
Bu fikir ilk başta soğuk gibi görünür. Ama ben o akşam bunu soğuk değil, gerçekçi buldum. Çünkü hayatın kendisi de çoğu zaman serttir.
Gece ve Günlük: İçimdeki Çatışma
Eve döndüğümde yorgundum. Ama uyumak istemedim. Defterimi açtım. Yazmaya başladım.
Bugün yaşadığım her şey, Marx’ın düşüncelerini kitaplardan daha gerçek kılmıştı. Varlığın maddi koşullarla şekillendiği fikri artık sadece bir felsefe cümlesi değildi benim için. O, durağın soğuğuydu, fabrikanın gürültüsüydü, çay bardağındaki buğuydu.
Ama içimde bir çatışma vardı. Eğer her şey maddi koşullarla belirleniyorsa, umut nerede duruyordu? İnsan değişebilir miydi?
Bu sorunun cevabını bilmiyordum. Ama belki de Marx’ın en önemli yanı, değişimin mümkün olduğunu ima etmesiydi. Çünkü koşullar değişirse, insan da değişebilirdi.
Bu düşünce içimde küçük bir ışık yaktı. Zayıf ama sönmemiş bir ışık.
Kayseri’nin Sessiz Gecesinde Bir Sonuç Değil, Bir Başlangıç
Benzer Konular: Japonya hangi nüfus politikasını uygular ?
Pencereyi açtım. Soğuk hava içeri doldu. Şehir sessizdi. Ama benim içim o kadar sessiz değildi.
Karl Marx’ın varlık felsefesi bana bir şey öğretti: İnsan sadece düşündüğü şey değildir. Aynı zamanda içinde yaşadığı dünyanın bir yansımasıdır. Ama bu yansıma sabit değildir. Değişebilir, dönüşebilir.
O gece hayal kırıklığım tamamen kaybolmadı. Ama onun yanında küçük bir umut oluştu. Belki de insan, koşullarının esiri değil, onları değiştirebilecek bir varlıktı.
Defterimi kapattım. Işığı söndürdüm. Ve karanlıkta şunu düşündüm: Belki de varlık dediğimiz şey, sadece olan değil, değişme ihtimali olan şeydi.